Ngày 7/10/2026, The New York Times công bố một bài phân tích dựa trên dữ liệu của HEA Group, so sánh thu nhập sau tốt nghiệp tại khoảng 25.000 chương trình cử nhân ở Mỹ.

Đáng chú ý, ngành Toán tại Đại học Duke mới là nơi có mức thu nhập trung vị cao nhất trong dữ liệu (297.029 USD/năm), vượt qua cả ngành Khoa học Máy tính lẫn khối Ivy League. 

Từ những số liệu này, học sinh và phụ huynh có thể đặt ra ba câu hỏi quan trọng: Ngành học ảnh hưởng đến thu nhập như thế nào? Danh tiếng trường đại học tạo ra khác biệt đến đâu? Và làm thế nào để sử dụng dữ liệu khi lựa chọn trường du học Mỹ?

Với APUS, dữ liệu thu nhập này có thể là một góc nhìn hữu ích để bắt đầu tìm hiểu về tuyển sinh đại học Mỹ, tuy nhiên cần hiểu rõ bản chất số liệu và đặt những con số vào đúng bối cảnh phù hợp trước khi bạn đưa ra quyết định chọn ngành tại Mỹ.

1. Dữ liệu 25.000 chương trình đại học Mỹ cho chúng ta biết điều gì?

HEA Group sử dụng dữ liệu thu nhập do chính phủ liên bang Mỹ thu thập để tính thu nhập trung vị của sinh viên vào khoảng bốn năm sau khi tốt nghiệp. Phân tích tập trung vào những người tốt nghiệp trong hai năm học 2017-2018 và 2018-2019, với thu nhập được xác định thông qua hồ sơ thuế thay vì hoàn toàn dựa vào khảo sát tự báo cáo. Tuy nhiên, trước khi sử dụng dữ liệu để so sánh các trường, cần lưu ý một số giới hạn:

• Bộ dữ liệu chỉ bao gồm những người có nhận hỗ trợ tài chính liên bang, không đại diện cho toàn bộ sinh viên tại mỗi trường.
• Các chương trình có từ 15 sinh viên tốt nghiệp trở xuống bị loại khỏi phân tích để bảo vệ quyền riêng tư.
• Những người tiếp tục học cao học không nằm trong nhóm được phân tích.
• Một số khoản thu nhập như cổ phiếu thưởng hoặc thu nhập hoãn lại có thể chưa được phản ánh đầy đủ.
• Thu nhập sau khoảng bốn năm tốt nghiệp không cho biết toàn bộ triển vọng nghề nghiệp trong dài hạn.

Điều này có nghĩa là dữ liệu phù hợp để tham khảo về thu nhập trong những năm đầu đi làm, nhưng không thể dự đoán chính xác thu nhập của từng sinh viên.

Khi tìm hiểu một trường đại học, APUS khuyến khích các bạn không chỉ nhìn vào thứ hạng hay con số thu nhập cao nhất. Cần xem số liệu được tính như thế nào, áp dụng cho nhóm sinh viên nào và có phù hợp với mục tiêu của bản thân hay không.

2. Ngành học nào có thu nhập cao hơn sau tốt nghiệp?

Nhìn vào bức tranh tổng thể từ dữ liệu, các nhóm ngành tiếp tục thể hiện sự phân hóa rất rõ ràng về mức lương khởi điểm cũng như tốc độ tăng trưởng thu nhập. Khối ngành STEM bao gồm Khoa học Máy tính, Kỹ thuật Điện, Khoa học Dữ liệu cùng với nhóm ngành Y tế – Điều dưỡng luôn giữ vững vị trí dẫn đầu. Sinh viên tốt nghiệp các ngành này thường đạt mức thu nhập khởi điểm rất cao, bất kể các em học ở một trường đại học công lập bang quy mô vừa hay một trường tư thục danh tiếng.

Trong khi đó, khối ngành Kinh doanh, Tài chính và Kinh tế lại có biên độ dao động thu nhập rộng hơn, phụ thuộc nhiều vào kỹ năng thực chiến và cơ hội kết nối mạng lưới doanh nghiệp của từng trường. Đối với khối ngành Nhân văn, Nghệ thuật và Khoa học Xã hội, mức lương khởi điểm trong những năm đầu sau tốt nghiệp thường khiêm tốn hơn. Tuy nhiên, thế mạnh của nhóm ngành này lại nằm ở tư duy phản biện và khả năng thích ứng linh hoạt, những yếu tố then chốt giúp sinh viên bứt phá ở các giai đoạn thăng tiến muộn hơn trong sự nghiệp.

Vậy học sinh có nên ưu tiên ngành có thu nhập cao nhất? Theo góc nhìn tư vấn của APUS, dữ liệu thu nhập nên được dùng để tìm hiểu triển vọng nghề nghiệp, đồng thời cân nhắc năng lực, sở thích và định hướng lâu dài của học sinh. Một ngành có mức thu nhập hấp dẫn nhưng không phù hợp với người học chưa chắc là lựa chọn tốt trong dài hạn.

3. Cùng một ngành nhưng khác trường: danh tiếng tạo ra khác biệt đến đâu?

Không phải ngành nào cũng chịu ảnh hưởng như nhau từ việc lựa chọn trường đại học. Bài phân tích đưa ra ví dụ về Carnegie Mellon University và University of Alabama. Ở ngành Kỹ thuật Cơ khí, mức thu nhập của sinh viên Carnegie Mellon cao hơn khoảng 10.000 USD. Nhưng ở ngành Khoa học Máy tính, khoảng cách giữa hai trường vượt 150.000 USD.

Điều này cho thấy nếu chỉ so sánh danh tiếng tổng thể của các trường, gia đình có thể bỏ qua những khác biệt quan trọng giữa từng chương trình đào tạo.

Khi tư vấn lựa chọn trường, APUS khuyến khích học sinh chuyển từ câu hỏi “Trường nào tốt hơn?” sang những câu hỏi cụ thể hơn: 

• Với ngành mình quan tâm, sinh viên tốt nghiệp từ mỗi trường có triển vọng nghề nghiệp như thế nào?
• Chương trình đào tạo, cơ hội thực tập và mạng lưới nhà tuyển dụng khác nhau ra sao?
• Mức chênh lệch thu nhập có tương xứng với chi phí học tập và sinh hoạt không?
• Cách tiếp cận theo từng cặp ngành – trường giúp gia đình so sánh những lựa chọn thực tế hơn, thay vì chỉ dựa vào thứ hạng hoặc danh tiếng.

4. Học trường danh tiếng có thực sự giúp sinh viên kiếm nhiều tiền hơn?

Sinh viên tốt nghiệp từ những trường danh tiếng thường có mức thu nhập cao. Nhưng liệu đó là nhờ môi trường học tập, hay bởi các trường này vốn tuyển được những ứng viên có năng lực tốt từ đầu?

Theo các nghiên cứu được The New York Times đề cập, câu trả lời không hoàn toàn giống nhau trong mọi trường hợp.

Một số nghiên cứu cho rằng với những học sinh vốn đủ năng lực vào các trường chọn lọc, việc theo học tại đó chưa chắc giúp họ kiếm nhiều tiền hơn so với khi học ở một trường khác. Trong khi đó, những nghiên cứu khác ghi nhận lợi thế đáng kể của các trường danh tiếng đối với sinh viên có ít điều kiện hơn, thông qua mạng lưới cựu sinh viên, khả năng tiếp cận nhà tuyển dụng và uy tín bằng cấp.

Một số nghiên cứu cũng ghi nhận mối liên hệ giữa việc học tại các trường này và khả năng đạt mức thu nhập thuộc nhóm 1% cao nhất tại Mỹ. 

Như vậy, danh tiếng trường có thể mang lại lợi thế, nhưng không phải yếu tố duy nhất quyết định kết quả sau tốt nghiệp. Ngành học, năng lực cá nhân và cơ hội nghề nghiệp đều cần được xem xét cùng nhau.

Tuy nhiên, việc dùng thu nhập làm thước đo hiệu quả giáo dục vẫn gây tranh luận, bởi giá trị của đại học còn nằm ở kiến thức, trải nghiệm và cơ hội phát triển cá nhân.

5. Từ dữ liệu đến quyết định: nên chọn ngành hay chọn trường?

Thay vì xem ngành học và trường đại học là hai lựa chọn đối lập, gia đình nên cân nhắc chúng trong mối quan hệ với nhau. Ngành học ảnh hưởng đến mặt bằng thu nhập, còn trường đại học có thể tạo ra mức chênh lệch khác nhau tùy lĩnh vực.

Để lựa chọn phù hợp, APUS gợi ý phụ huynh và học sinh cân nhắc ba yếu tố:

Đầu tiên đó là mức độ phù hợp với học sinh. Hãy bắt đầu từ năng lực học tập, sở thích và những lĩnh vực học sinh muốn tìm hiểu lâu dài. Dữ liệu thu nhập giúp mở rộng góc nhìn, nhưng không nên là lý do duy nhất để quyết định ngành học.

Tiếp theo, xem xét cơ hội nghề nghiệp của từng chương trình. Thay vì chỉ xem mức thu nhập cao nhất, hãy so sánh kết quả của nhiều trường cùng đào tạo một ngành, đồng thời tìm hiểu chương trình học, cơ hội thực tập và khả năng kết nối với nhà tuyển dụng.

Cuối cùng, cần cân nhắc tổng chi phí và khả năng tài chính. Một chương trình có thu nhập sau tốt nghiệp cao chưa chắc là lựa chọn tối ưu nếu chi phí học tập vượt quá khả năng của gia đình.

Theo bài báo, học phí niêm yết tại một số trường tư đã vượt 100.000 USD/năm. Tuy nhiên, chi phí thực tế sau hỗ trợ tài chính có thể thấp hơn đáng kể và khác nhau giữa từng trường.

Vì vậy, gia đình nên chủ động tìm hiểu chính sách hỗ trợ và yêu cầu ước tính chi phí phù hợp với hoàn cảnh của mình. Khi so sánh các lựa chọn, cần đặt chi phí thực tế bên cạnh triển vọng nghề nghiệp, thay vì chỉ nhìn vào học phí niêm yết hoặc mức thu nhập của sinh viên tốt nghiệp.

Tại APUS, định hướng lựa chọn trường nên gắn với mục tiêu dài hạn của từng học sinh và điều kiện thực tế của gia đình. Một danh sách trường phù hợp không nhất thiết phải gồm toàn những trường có thứ hạng cao nhất, mà cần có cơ sở rõ ràng về học thuật, tài chính và cơ hội phát triển.

6. Thu nhập không phải tất cả: vậy điều gì quan trọng với du học sinh?

Dữ liệu thu nhập có thể giúp gia đình hình dung một phần kết quả kinh tế sau đại học, nhưng không phản ánh đầy đủ những gì sinh viên nhận được từ quá trình học tập.

Môi trường học thuật, khả năng khám phá lĩnh vực mới, mạng lưới quan hệ, trải nghiệm thực tế và mức độ phù hợp với định hướng cá nhân đều có thể ảnh hưởng đến lựa chọn của học sinh. Một ngành có thu nhập trung vị thấp hơn không đồng nghĩa với việc người học không thể xây dựng sự nghiệp tốt; tương tự, một ngành có mức thu nhập cao cũng không bảo đảm mọi sinh viên đều đạt kết quả tương tự.

Từ góc nhìn của APUS, lựa chọn tốt không phải là tìm ngành có thu nhập cao nhất hay trường danh tiếng nhất, mà là xác định phương án phù hợp nhất với học sinh và có tính khả thi về tài chính. Khi hiểu đúng dữ liệu, cân nhắc đầy đủ các yếu tố và chuẩn bị từ sớm, học sinh sẽ có cơ sở vững vàng hơn để đưa ra quyết định du học phù hợp với mục tiêu của bản thân.

Các anh chị phụ huynh và các bạn học sinh có thể đặt lịch tư vấn miễn phí với APUS tại đây để nhận được những lời khuyên cá nhân hóa cho trường hợp của mình.