Một chị phụ huynh đọc chuỗi 9 bài viết Paying for College có inbox hỏi APUS: “Nhà chị thuộc nhóm High-Net-Worth income 200k+ trở lên nên điền FAFSA chắc cũng không được gì em ah. Em có lời khuyên gì để tối ưu cho gia đình chị không vì quả thật con chị không muốn học trường công trong bang.”

Câu hỏi này làm APUS nhớ lại cuộc trò chuyện thú vị với một đồng nghiệp người Mỹ. Chị ấy có nhắc đến khái niệm “donut hole”, hay còn gọi là “lỗ hổng bánh donut”. Trong hành trình săn học bổng và hỗ trợ tài chính (Paying for College), đây là cụm từ dành riêng cho những gia đình ở thế “kẹt”: Thu nhập cao hơn mức được nhận hỗ trợ từ chính phủ một chút, nhưng lại chẳng đủ dư dả để chi trả mức học phí đại học 70-80k USD/năm hoặc hơn cho con mình. Họ chính là nhóm “giàu không tới, nghèo không xong”, cứ gồng mình lên là rất dễ “đứt gánh” giữa đường.

APUS gặp rất nhiều gia đình Việt mà cả hai bố mẹ đều đi làm công ăn lương ở Mỹ, thu nhập W-2 khá cao, rơi vào cái “lỗ” đó. Họ đều là những người có công việc ổn định, có nhà, có sổ tiết kiệm, và thậm chí có nhiều hạng mục đầu tư. Và tất nhiên, với thu nhập như vậy, họ không đủ tiêu chuẩn để nhận hỗ trợ tài chính dựa trên thu nhập (need-based scholarship).

Quay lại tâm sự của chị phụ huynh trên, APUS gợi ý cho chị khích lệ con nỗ lực và nhắm đến những học bổng thành tích (merit-based scholarship) được cấp từ các trường Đại học mà con họ sẽ nộp hồ sơ. Câu hỏi đặt ra là làm sao biết trường nào sẽ cho loại học bổng này và làm cách nào để xin được tối đa những học bổng này?

Có bao giờ quý phụ huynh thử đặt mình vào phía trường để đặt câu hỏi: Vì sao họ lại trao học bổng thành tích cho cả các gia đình thu nhập cao và rất cao chưa? Câu trả lời là để họ thu hút những học sinh sẽ giúp chỉ số học thuật của trường đẹp hơn. Những học sinh đó thường là người có GPA và SAT/ACT nằm ở top so với mặt bằng chung của trường. Các gia đình càng có điều kiện thì càng có điều kiện mời tutors cho con của mình, chính vì vậy, điểm số của các con thường sẽ cao và vô tình nằm trong nhóm có thể được cân nhắc merit-based.

Cụ thể hơn, nếu các em nằm trong khoảng 75th percentile trở lên của điểm đầu vào trường đó, các em sẽ là đối tượng mà trường muốn chiêu mộ. Và khi đó, cơ hội nhận học bổng thành tích sẽ cao hơn hẳn. Để biết con số 75th percentile của từng trường, quý phụ huynh có thể vào thẳng website của trường và tìm phần Common Data Set, thường được đăng công khai mỗi năm. Cách tìm đơn giản nhất là Google tên trường cộng thêm cụm “common data set” là ra ngay. Trong đó có mục ghi rõ range điểm SAT/ACT và GPA của sinh viên đang theo học, đủ để quý phụ huynh tự đánh giá con mình đang đứng ở đâu so với trường đó mà không cần nhờ ai hết.

APUS lấy một ví dụ như thế này để minh họa. Một học sinh có GPA 3.5 và SAT 1250 nộp vào trường A, nơi điểm trung vị đầu vào là 1450. Con đó ở đâu trong nhóm? Dưới trung bình. Trường A không có lý do gì để bỏ tiền ra “chào mời” em học sinh này vào học. Nhưng nếu học sinh đó nộp vào trường B, nơi điểm trung vị đầu vào là 1150 và 75th percentile là 1280, con đó nằm trong top của lớp. Và trường B rất có thể sẽ trao 20-30k mỗi năm để mời con về “đội” của trường. Tổng học bổng trung bình có thể lên đến 80-120k trong bốn năm.

Đây là lý do mà danh sách trường nộp hồ sơ quan trọng hơn nhiều người nghĩ. Nếu con chỉ nộp vào những trường nằm ngoài tầm với (reach), gia đình đang chơi một canh bạc mà quý phụ huynh không kiểm soát được kết quả. Và khi nhận được các offers, gia đình có thể chỉ còn một lựa chọn duy nhất trong tay, và thậm chí, không có lựa chọn nào trong tầm tay. Do vậy, APUS khuyên các con luôn cần phải cân bằng danh sách trường nộp: luôn có trường reach để con mơ, có trường vừa tầm để con nỗ lực chạm được, và có trường con nằm trong top để con nhận từ học các suất học bổng “đậm đà”.

Tuy nhiên, không phải tất cả học bổng thành tích đều vận hành theo cùng một cách. Loại đầu tiên là học bổng tự động. Trường sẽ đăng thẳng một bảng tiêu chí để quý phụ huynh có thể quy chiếu ngay trên website: GPA từ 3.5 trở lên nhận 15k, từ 3.8 nhận 20k, điểm SAT trên 1300 nhận thêm khoản này khoản kia. Trường sẽ tự động xét các học bổng này mà không yêu cầu ứng viên nộp thêm luận hay bất cứ giấy tờ nào. Với những trường như thế, gia đình có thể ước tính trước rất chính xác. Loại thứ hai là học bổng cạnh tranh. Con cần nộp đơn riêng, thường có bài luận thêm, và đôi khi cần phỏng vấn. Nhiều gia đình thường không tìm hiểu trường nên thường bị nhỡ deadline học bổng của các trường này. Vì sao? Vì nhiều trường ra deadline học bổng thậm chí sớm hơn deadline nộp hồ sơ thông thường rất nhiều.

APUS từng làm việc với một gia đình, con nộp đơn vào trường rất tốt, được nhận, nhưng bỏ qua deadline nộp học bổng cạnh tranh của trường đó vì tưởng theo deadline chung là đủ. Khoản học bổng đó có thể là 25k mỗi năm và một khi đã bỏ lỡ thì không thể còn cơ hội nào khác. Nhiều trường còn gửi thông báo mời các ứng viên nộp học bổng qua portal riêng của họ thay vì gửi qua email hay mail. Vậy nên nếu con không vào kiểm tra portal đó đều đặn, các con chắc chắn sẽ đánh mất cơ hội apply.

Ở tuổi 17-18, không phải cháu nào cũng vừa theo dõi được hết những kênh thông tin khác nhau, vừa đảm bảo việc học, việc ngoại khóa, việc viết luận… Chính vì vậy, phụ huynh càng cần ngồi lại cùng con để lập một danh sách deadline cho từng trường, theo từng loại học bổng để tránh bỏ lỡ những suất học bổng “đáng đồng tiền bát gạo”.

Trong một bài viết thuộc chuỗi Paying for college, APUS cũng đã nhắc đến một câu hỏi thường gặp từ những gia đình có con học văn hóa giỏi là nếu con giành được học bổng từ tổ chức bên ngoài như Lions Club, Rotary, hay hội cộng đồng, trường có trừ những học bổng này vào các khoản hỗ trợ của họ không? 

Câu trả lời là tuỳ vào gia đình đang nhận loại hỗ trợ gì từ trường. Nếu gia đình đang nhận hỗ trợ dựa trên nhu cầu tài chính từ trường, thì phần lớn các trường sẽ trừ khoản học bổng ngoài đó vào phần của họ. Tiếng Anh gọi là scholarship displacement. Hiểu nôm na là: con bỏ công sức đi xin học bổng ngoài nhưng số tiền gia đình phải trả không thay đổi. Chắc ít nhiều bố mẹ đọc bài viết này đã trải qua. Và đó là thực tế hay gặp phải từ một số trường. Nhưng nếu con em chỉ nhận merit scholarship từ trường, mà không có need-based aid, thì học bổng ngoài sẽ được cộng thêm vào tổng số học bổng. Hai khoản tiền này không triệt tiêu nhau. Hiểu điều này giúp gia đình cần xác định mình sẽ nhắm vào loại hỗ trợ gì từ trường, rồi mới quyết định có nên bỏ công sức đi xin học bổng ngoài hay không.

Ngoài ra, có một số phụ huynh mừng rỡ khi thấy con số học bổng thành tích cao, chắc ăn là con mình sẽ nhận được đến hết cả 4 năm học đại học. Tuy nhiên, các con cần phải lưu ý. Những học bổng này luôn kèm theo điều kiện. Phần lớn học bổng thành tích đều có yêu cầu GPA tối thiểu để giữ học bổng từ năm này sang năm khác. Có trường đặt mức 3.0, tương đối dễ duy trì. Có trường đặt 3.5. Điều các con cần lưu ý rằng có thể con học rất giỏi ở bậc trung học nhưng không đồng nghĩa dễ dàng có GPA cao ở bậc Đại học.

APUS biết những trường hợp gia đình lên kế hoạch tài chính cho bốn năm, tính tổng ngân sách dựa trên con số học bổng năm nhất, rồi năm hai con không giữ được GPA yêu cầu. Học bổng mất, kế hoạch tài chính thay đổi, gia đình phải tìm nguồn bù vào giữa chừng. Điều này quả thật không dễ chịu tẹo nào. Vậy nên khi con nhận được offer, điều đầu tiên cần tìm hiểu là phần điều kiện gia hạn học bổng ở cuối, sau đó mới nhân bốn để tính tổng thực tế. Và nếu điều kiện gia hạn không được ghi rõ trong offer, gia đình cần nói con liên hệ với trường trước khi chấp nhận offer đó.

Xây dựng danh sách trường phù hợp, đọc kỹ từng offer, theo dõi deadline học bổng cạnh tranh, hiểu rõ điều kiện gia hạn, mỗi bước đều có thể tạo ra sự chênh lệch hàng chục nghìn đô la trong bốn năm. Nếu quý phụ huynh và các em học sinh muốn ngồi lại cùng APUS để xây dựng chiến lược cụ thể cho hoàn cảnh của gia đình, APUS sẵn sàng đồng hành. Quý phụ huynh có thể đặt lịch tư vấn 1:1 cùng chuyên gia của APUS tại đây để nhận được những định hướng mang tính cá nhân hoá, phù hợp với hồ sơ học sinh, mục tiêu học tập cũng như kế hoạch tài chính của gia đình nhé.