Kỳ tuyển sinh đại học Mỹ 2025-2026 vừa khép lại với hàng loạt biến động diễn ra đồng thời, theo một tốc độ hiếm thấy trong lịch sử tuyển sinh hiện đại. Các kỳ thi chuẩn hóa (Standardized testing) chính thức quay trở lại sau làn sóng tự chọn (test-optional) hậu đại dịch. Số lượng hồ sơ nộp vào các trường đại học có tỷ lệ chọi cao (selective schools) liên tục phá kỷ lục bất chấp môi trường chính trị nhiều bất ổn. Song song với đó, trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay đổi sâu sắc cả cách học sinh viết luận lẫn cách các văn phòng tuyển sinh đọc và đánh giá hồ sơ. Mặc dù số lượng du học sinh quốc tế giảm 9% trên toàn hệ thống, nhóm các trường đại học top đầu gần như không chịu bất kỳ tác động nào.

Với kinh nghiệm đồng hành cùng hàng trăm học sinh trong quá trình chuẩn bị hồ sơ du học Mỹ, APUS đã tổng hợp những thay đổi nổi bật nhất của mùa tuyển sinh 2025–2026 cùng các xu hướng được dự báo sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến các kỳ tuyển sinh sắp tới. 

Điểm số SAT/ACT và AP: Kỳ thi chuẩn hóa không còn là lựa chọn

Đây là thay đổi mang tính bước ngoặt lớn nhất của chu kỳ tuyển sinh năm nay. Lần đầu tiên kể từ trước đại dịch, 52% tổng số ứng viên đã lựa chọn nộp điểm SAT/ACT, đảo ngược hoàn toàn xu hướng test-optional vốn thống trị từ năm 2020 đến nay. Để xây dựng một chiến lược cạnh tranh, các em cần thấu hiểu cấu trúc này qua ba tầng bản chất.

Tầng thứ nhất: Nhóm các trường bắt buộc (Test-Required).

Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) là đơn vị đầu tiên quay lại yêu cầu điểm thi bắt buộc. Tính đến thời điểm hiện tại, gần như toàn bộ khối Ivy League (ngoại trừ Đại học Columbia) đều đã tái áp dụng quy định này. Đại học Caltech và Đại học Bang Louisiana (LSU) cũng đã ra thông báo bắt buộc nộp điểm. Đại học Claremont McKenna xác nhận đây là năm cuối cùng áp dụng chính sách tự chọn và sẽ chuyển sang bắt buộc từ kỳ mùa Thu năm 2028. Đặc biệt, hơn 1.000 giáo sư thuộc hệ thống Đại học California (UC) đang kiến nghị tái áp dụng các kỳ thi chuẩn hóa vì lo ngại sinh viên không đủ nền tảng toán học khi vào đại học.

Tầng thứ hai: Nhóm các trường ưu tiên điểm số (Test-Preferred).

Ngay cả đối với các trường tuyên bố áp dụng chính sách tự chọn (test-optional), dữ liệu thực tế cho thấy những học sinh nộp điểm vẫn sở hữu lợi thế áp đảo. Ví dụ cụ thể từ lớp sinh viên khóa 2030 của Đại học Tufts cho thấy: chỉ có khoảng 50% ứng viên nộp điểm, nhưng có tới 75% số học sinh nhận được thư mời nhập học thuộc nhóm có nộp điểm thi chuẩn hóa. Con số này không phải là ngẫu nhiên, và các em nên đọc đây là một tín hiệu tuyển sinh rõ ràng từ phía nhà trường.

Tầng thứ ba: 

Điểm số các kỳ thi nâng cao AP (AP scores).

Trong bối cảnh tình trạng lạm phát điểm số bậc phổ thông (grade inflation) ngày càng tràn lan, điểm AP đã trở thành thước đo độc lập duy nhất giúp hội đồng tuyển sinh xác nhận năng lực học thuật thực sự của ứng viên. Đại học Stanford và Caltech hiện yêu cầu ứng viên phải báo cáo toàn bộ điểm AP đã thi và Đại học Emory cũng đặc biệt chú trọng đến kết quả này. Hệ thống trường UC dù áp dụng chính sách test-blind với SAT/ACT nhưng vẫn tiếp tục đọc và đánh giá kỹ lưỡng điểm AP.

Ngay cả khi các em đang theo học tại các trường tư thục không tổ chức giảng dạy chương trình AP, các em vẫn hoàn toàn có thể tự ôn luyện và đăng ký thi tự do. Đây chính là minh chứng rõ nét cho sự chủ động và tự học mà các chuyên gia tuyển sinh đánh giá rất cao. Các em  nhớ ghi chú rõ ràng nỗ lực này trong phần “Thông tin bổ sung” (Additional Information) khi nộp hồ sơ.

Kỳ tuyển sinh sớm (ED/EA): Lần đầu tiên vượt qua kỳ tuyển sinh thường về số lượng

Một cột mốc đáng chú ý khác của chu kỳ này là tổng số lượng hồ sơ nộp vào các vòng tuyển sinh sớm (bao gồm ED1, ED2 và EA kết hợp) lần đầu tiên trong lịch sử vượt qua số lượng hồ sơ của vòng tuyển sinh thường (Regular Decision). Xu hướng này phản ánh cả sự dịch chuyển chiến lược của học sinh lẫn cách các trường đại học chủ động quản lý chỉ tiêu nguồn tuyển sinh của mình.

Tùy thuộc vào từng trường, có từ 40% đến 66% chỉ tiêu của lớp học đã được lấp đầy ngay từ các vòng tuyển sinh sớm. Trường Đại học Colorado từng lấp đầy tới 70% chỉ tiêu năm học thông qua hai vòng ED1 và ED2 kết hợp. Đại học Michigan lần đầu tiên áp dụng vòng ED có ràng buộc (binding), trong khi Đại học Nam California (USC) và Đại học Florida cũng thông báo sẽ mở thêm vòng ED vào năm tới. Đại học Washington tại St. Louis (WashU) và Đại học Connecticut cũng vừa bổ sung thêm vòng hành động sớm (EA) vào danh mục lựa chọn.

Một câu hỏi được khá nhiều học sinh và phụ huynh quan tâm, đó chính là vòng tuyển sinh sớm ED có thực sự mang lại lợi thế cho những ứng viên không thuộc diện con em cựu sinh viên (legacy), không phải vận động viên năng khiếu (athlete) hay không thuộc diện gia đình đóng góp quỹ (development case)? Câu trả lời chắc chắn là có.

Việc nộp đơn qua vòng ED chính là lời cam kết mạnh mẽ nhất về mức độ tương tác và khát khao nhập học (demonstrated interest) của học sinh đối với nhà trường, giúp tỷ lệ trúng tuyển ở vòng này thường cao gấp đôi vòng tuyển sinh thường. Hơn thế nữa, rủi ro lớn nhất của vòng Regular Decision nằm ở chỗ các chuyên gia tuyển sinh phải chấm khối lượng hồ sơ gấp 10 đến 20 lần trong một khoảng thời gian ngắn hơn rất nhiều. Điều này khiến nhiều hồ sơ dù cực kỳ xuất sắc vẫn bị đẩy vào danh sách chờ (waitlist) một cách đáng tiếc chỉ vì nhà trường đã hết chỉ tiêu.

Trí tuệ nhân tạo (AI) và bài luận: Nhà trường đang kiểm tra theo những cách các em chưa biết

Mặc dù các văn phòng tuyển sinh đang tích cực ứng dụng AI cho các tác vụ quản lý hành chính, họ lại chủ động thiết lập các hàng rào công nghệ để ngăn chặn việc ứng viên lạm dụng AI để viết hộ bài luận. Thay vào đó, các giám khảo ngày càng tìm kiếm những chi tiết vô cùng cụ thể và mang tính bản sắc riêng trong bài viết. Đây là thứ duy nhất mà công nghệ không thể tạo ra: những trải nghiệm thật, những khoảnh khắc thật và những quan sát nhân sinh quan thực tế từ chính cuộc sống của học sinh.

Tuy nhiên, điều các em cần lưu ý hơn cả là các phương pháp kiểm tra chéo (cross-check) chặt chẽ mà các trường đang áp dụng. Một chuyên gia tuyển sinh sẽ đọc bài luận của các em song song với việc đối chiếu bảng điểm, điểm AP môn tiếng Anh, điểm trung bình môn tiếng Anh trong học bạ và các bức thư giới thiệu từ giáo viên. Nếu một học sinh có điểm số môn tiếng Anh ở trường ở mức trung bình nhưng lại nộp một bài luận cá nhân viết ở trình độ của một chuyên gia ngôn ngữ, đó sẽ là một dấu hiệu nghi vấn lớn. Hiện tại, hình thức viết luận trực tiếp tại chỗ (on-demand writing) với một đề bài hoàn toàn mới đang được một số trường đại học đưa vào thử nghiệm như một bước xác minh năng lực cuối cùng.

Chiến lược đúng đắn dành cho các em không phải là không dùng AI hoàn toàn, mà là phải đảm bảo bài luận của mình chứa đựng những chi tiết đặc thù cá nhân. Tên của một con người bằng xương bằng thịt, một địa danh cụ thể, một cuộc đối thoại diễn ra vào một thời điểm có thật, hay một cảm xúc gắn liền với một kỷ niệm độc bản là những chất liệu mà AI không bao giờ có thể tự bịa ra được.

Tính đa dạng trong bài luận: Những dạng đề bài mới các em cần chuẩn bị

Năm học 2025-2026 đánh dấu năm thứ ba các trường đại học Mỹ vận hành dưới phán quyết của Tòa án Tối cao về việc nghiêm cấm yếu tố chủng tộc trong tuyển sinh (race-conscious admissions). Do đó, câu hỏi về sự đa dạng của ứng viên đã chuyển dịch hoàn toàn từ các ô tích chọn (checkbox) trên đơn đăng ký sang nội dung của các bài luận phụ (supplemental essays). Xu hướng này đang định hình toàn bộ cách các trường xây dựng đề bài.

Các đề bài cụ thể của các trường top đầu trong mùa tuyển sinh vừa qua bao gồm:

– Đại học Brown: Yêu cầu ứng viên chia sẻ sâu sắc về cộng đồng và nơi các em lớn lên.

– Đại học Harvard: Đặt câu hỏi về những trải nghiệm sống (life experiences) đã định hình nên nhân cách của ứng viên.

– Đại học New York (NYU): Rút gọn chỉ còn một câu hỏi luận phụ duy nhất yêu cầu học sinh kể về một “cuộc trò chuyện khó khăn” trong đời.

– Đại học Columbia, Duke và Harvard: Đều đưa ra dạng đề bài hỏi về thời điểm các em có sự bất đồng quan điểm với người khác, và cách biến cố đó đã thay đổi thế giới quan của các em ra sao.

Điểm chung của xu hướng này là các trường đang tìm kiếm những nhân tố được giới tuyển sinh gọi là “bridge builders”. Nhà trường cần những học sinh có quan điểm cá nhân rõ ràng, có tiếng nói riêng, nhưng đồng thời phải biết lắng nghe, biết đặt mình vào vị trí của người khác và biết thúc đẩy đối thoại thay vì đối đầu. Đây chính là phẩm chất cốt lõi để sinh tồn và phát triển trong môi trường đại học nội trú Mỹ. Trong bối cảnh xã hội hiện tại, các trường đại học coi đây là một trong những tiêu chí tuyển chọn tối quan trọng.

Đối với các học sinh Việt Nam, góc nhìn mang bản sắc của một người quan sát từ bên ngoài hệ thống phương Tây, trải nghiệm trưởng thành trong một nền văn hóa Á Đông và khả năng nhìn nhận vấn đề đa chiều chính là những tài sản vô giá chứ không phải là điểm trừ, nếu các em biết cách truyền tải chúng một cách khéo léo vào bài luận.

Danh sách chờ (Waitlist) và các lộ trình thay thế: Hiểu đúng để không bỏ lỡ cơ hội

Thư mời nằm trong danh sách chờ không phải là một lời từ chối lịch sự từ phía nhà trường. Đây là một công cụ quản lý chỉ tiêu nhập học có chủ đích của các trường đại học. Các trường thường chủ động tuyển dưới chỉ tiêu (underenroll) ở vòng tuyển sinh thường, từ đó tạo ra dư địa để kéo những học sinh xuất sắc từ danh sách chờ lên nhằm đạt đúng con số mục tiêu mà không làm ảnh hưởng đến tỷ lệ chấp thuận (acceptance rate) hay thứ hạng (ranking) của trường trên các bảng xếp hạng.

Trong chu kỳ vừa qua, phân khúc danh sách chờ đã diễn ra cực kỳ sôi động tại các trường đại học top đầu như Harvard, MIT, UChicago, Cornell, Duke, Carnegie Mellon và Tufts. Thậm chí, Đại học Stanford đã kéo dài thời hạn xét tuyển danh sách chờ đến tận ngày 3/6, một thời điểm rất muộn của mùa tuyển sinh. Điều này đồng nghĩa với việc cơ hội trúng tuyển của các em nằm trong danh sách chờ là hoàn toàn có thật, nếu các em kịp thời gửi một lá thư thể hiện nguyện vọng thiết tha (Letter of Continued Interest) kèm theo việc cập nhật các thành tích học thuật mới nhất.

Song song với danh sách chờ, các lộ trình học tập thay thế (alternative pathways) đang ngày càng trở nên phổ biến:

Các em học sinh đang trong quá trình nhận kết quả hoặc chuẩn bị cho mùa tuyển sinh tới cần phải nghiên cứu những con đường này một cách nghiêm túc để tối ưu hóa cơ hội của mình.

Danh sách các trường đã cập nhật

Một trong những thay đổi rõ nét nhất của chu kỳ tuyển sinh năm nay chính là sự dịch chuyển mang tính địa lý của các trường “hot”. Đây là nhóm các trường đang gia tăng nhanh chóng về mức độ cạnh tranh và sức hút đối với học sinh, đặc biệt là nhóm học sinh đến từ vùng Đông Bắc Mỹ.

Đại học Duke hiện được các chuyên gia tuyển sinh mô tả là có tỷ lệ chọi và độ khó ngang bằng, thậm chí vượt trội hơn nhiều trường thuộc khối Ivy League. Đại học Texas tại Austin (UT Austin) đã đạt mức độ cạnh tranh tương đương Ivy League ở một số khối ngành mũi nhọn. Các trường như Đại học Vanderbilt, Đại học Virginia (UVA) và Đại học Bắc Carolina tại Chapel Hill (UNC) ngày càng thu hút lượng lớn học sinh giỏi trên toàn nước Mỹ. Đặc biệt, Đại học Wake Forest đang trở thành một hiện tượng khi trường đầu tư rất mạnh vào dịch vụ tư vấn hướng nghiệp và cam kết đầu ra việc làm cho sinh viên. Sở hữu vòng tuyển sinh sớm EA, Wake Forest hiện được nhiều gia đình đánh giá là một lựa chọn thực tiễn và đáng mơ ước hơn cả một số trường Ivy League.

Đối với du học sinh quốc tế, xu hướng phân hóa đang ngày càng rõ rệt. Số lượng hồ sơ quốc tế nộp vào hệ thống giáo dục Mỹ giảm 9% do những khó khăn về thị thực (visa) và các rủi ro địa chính trị. Tuy nhiên, tại các trường thuộc top đầu (top-tier), con số này gần như giữ nguyên. Học sinh quốc tế tiếp tục tập trung cao độ vào những ngôi trường có danh tiếng và giá trị thương hiệu (prestige) đủ lớn để bù đắp cho những rủi ro đó. Đối với học sinh Việt Nam đang xây dựng danh sách trường (school list), đây là thông tin cốt lõi để các em phân loại chính xác đâu là ngôi trường phù hợp với mình. 

Kiến tạo chiến lược cá nhân hóa cùng APUS

Thông điệp cốt lõi từ chu kỳ tuyển sinh vừa qua không phản ánh việc áp lực cạnh tranh đang giảm đi. Ngược lại, số lượng ứng viên nộp đơn vào các trường có tỷ lệ chấp thuận dưới 25% đã tăng trưởng tới 131% trong vòng 5 năm qua. Tuy nhiên, điều mà các chuyên gia tuyển sinh luôn nhấn mạnh chính là việc không tồn tại một công thức chung nào đúng cho tất cả mọi người. Các kỳ thi chuẩn hóa trở nên quan trọng hơn, vòng ED mang tính quyết định hơn, bản sắc cá nhân trong bài luận được đề cao hơn, nhưng tất cả những yếu tố đó chỉ phát huy tối đa sức mạnh khi được đặt trên nền tảng của một chiến lược cá nhân hóa toàn diện.

Nếu các em học sinh và gia đình đang tìm kiếm giải pháp xây dựng một chiến lược hồ sơ tối ưu, hoàn toàn tương thích với những thay đổi mới nhất của mùa tuyển sinh tới, các em có thể đặt lịch tư vấn 1:1 cùng các chuyên gia của APUS tại đây nhé.