Theo ghi nhận mới nhất từ New York Times, sau nhiều năm nới lỏng tiêu chuẩn trong thời kỳ Covid-19, mùa tuyển sinh Mỹ đang bước sang một “nốt trầm” mới gắt gao hơn. Có 3 lực đẩy chính đang định hình lại cách các trường duyệt hồ sơ: sự bùng nổ của AI, phán quyết của Tòa án Tối cao về yếu tố chủng tộc, và áp lực từ chính quyền mới trong việc đưa các tiêu chuẩn học thuật “thực chất” trở lại vị trí vốn có.

Nắm bắt đúng 3 xu hướng này sẽ giúp phụ huynh và các em chủ động điều chỉnh hồ sơ đúng hướng giữa một giai đoạn nhiều biến động.

Bài luận phụ bị cắt giảm: Khi “ít hơn” lại thành “khó hơn”

Bài luận cá nhân (Personal Statement) vẫn giữ vị trí quan trọng trong bộ hồ sơ, nhưng các bài luận phụ (Supplemental Essays) đang dần bị nhiều trường thẳng tay gạch bỏ.

Đại học Tulane đã tạm dừng yêu cầu viết bài luận quen thuộc “Vì sao bạn chọn Tulane?”. Ông Michael Strecker, đại diện nhà trường, xác nhận: nỗi lo học sinh dùng AI viết hộ bài luận “chắc chắn là một yếu tố then chốt” dẫn đến quyết định này.

Cùng chung quyết định trên còn có Đại học Cornell, Đại học Georgia, Đại học Virginia và Đại học Texas Christian. Đại học Washington ở St. Louis cũng bỏ hẳn bài luận “tùy chọn” (optional essay), bài luận vốn được thiết kế để ứng viên trải lòng thêm về bản thân. Bà Ronné Turner, Phó Hiệu trưởng phụ trách tuyển sinh của trường, chia sẻ rằng phần lớn thông tin học sinh viết ở mục này bị trùng lặp với các phần khác. Chưa kể, nhiều em còn bị áp lực tâm lý rằng “không viết bài tùy chọn là tự gạch tên mình”, dù nhà trường không hề có ý đó.

Đằng sau việc bớt bài luận là gì?

Quy trình nộp đơn càng đơn giản, số lượng hồ sơ đổ về càng tăng vọt. Hồ sơ tăng thì tỷ lệ chọi càng cao, vô tình khiến nhà trường trông có vẻ “danh giá và khó vào” hơn trong mắt nhiều phụ huynh, học sinh. Dù vậy, lãnh đạo tuyển sinh của các trường như Tulane hay Georgia đều khẳng định: mục tiêu lớn nhất của họ vẫn là giảm tải áp lực cho học sinh, dù thừa nhận “văn phòng tuyển sinh nào giờ cũng ‘đứng ngồi không yên’ vì AI.”

Ông Christoph Guttentag, cựu Trưởng phòng Tuyển sinh Đại học Duke với 42 năm kinh nghiệm, đúc kết: AI đã đẩy nhanh một sự thật phũ phàng: câu chữ trên giấy không còn là thước đo tin cậy cho thấy một người thực sự suy nghĩ hay viết lách ra sao.

Lời khuyên từ APUS: Đại học Pennsylvania (UPenn) đã ra quy định rất sòng phẳng: Học sinh được dùng AI để gợi ý ý tưởng hoặc sửa lỗi chính tả, nhưng nếu bước vào buổi phỏng vấn mà không thể tự giải thích cách mình phát triển bài viết, bài luận đó xem như “bỏ”. Khi số lượng bài luận phụ giảm đi, bài luận chính lại càng phải gánh trọng trách lớn hơn. Đó phải là nơi thể hiện được tiếng nói thật, con người thật của các em.

Chính trị đang ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả tuyển sinh

Sau phán quyết năm 2023 của Tòa án Tối cao Mỹ về việc chấm dứt ưu tiên chủng tộc (Affirmative Action), Chánh án John Roberts đã nhấn mạnh: Mỗi ứng viên phải được đánh giá dựa trên trải nghiệm cá nhân, không phải dựa trên màu da hay chủng tộc. Dù phán quyết không cấm học sinh kể lại câu chuyện chủng tộc đã ảnh hưởng đến mình ra sao trong bài luận, nhưng những động thái pháp lý và các cuộc điều tra gắt gao từ Bộ Tư pháp Mỹ đã khiến ban tuyển sinh các trường rơi vào thế “phòng thủ”, tránh tối đa các rủi ro liên quan đến pháp lý.

Điều này không có nghĩa là các em phải giấu đi bản sắc hay góc nhìn văn hóa của mình. Điều quan trọng là câu chuyện đó phải bắt nguồn từ trải nghiệm sống, thể hiện sự trưởng thành của bản thân, chứ tuyệt đối không cố “hoa mỹ” hay cố tình “tô vẽ” để đánh trúng tiêu chí mà mình đoán là trường đang tìm kiếm.

Điểm thi chuẩn hóa (SAT/ACT) trở lại

Dưới áp lực quay về với các giá trị học thuật thực chất, xu hướng “Test-Optional” (không bắt buộc nộp điểm thi) từng bùng nổ thời Covid đang dần thoái trào. Mới đây, Đại học Columbia đã trở thành cái tên tiếp theo trong khối Ivy League chính thức yêu cầu điểm thi chuẩn hóa trở lại.

Sức nóng này đang lan tới California, hệ thống Đại học University of California (UC) với 10 cơ sở và gần 240.000 sinh viên cũng đang cân nhắc tái khởi động kỳ thi chuẩn hóa. Đáng chú ý, áp lực lớn nhất không chỉ đến từ giới chính trị, mà lại đến từ chính các giáo sư đang đứng lớp.

Giáo sư Pradeep Sen (UC Santa Barbara) chia sẻ trước Hội đồng quản trị: Từ khoảng năm 2022-2023, ông nhận thấy sinh viên bắt đầu chật vật với những bài tập kỹ thuật mà ông đã cho suốt 15 năm qua. Ông buộc phải dùng thời gian trên lớp để dạy lại những kiến thức nền tảng lẽ ra sinh viên phải vững từ cấp 3. Theo ông, loại bỏ “thước đo chuẩn hóa duy nhất” chính là tự tước đi công cụ đảm bảo sinh viên đủ sức theo học.

Dù vẫn còn những luồng ý kiến trái chiều cho rằng SAT không phải là tất cả, nhưng rõ ràng cán cân đang lệch về phía siết chặt chất lượng đầu vào.

Học sinh và Phụ huynh nên chuẩn bị gì lúc này?

Trước một bức tranh tuyển sinh “sáng nắng chiều mưa”, chiến lược khôn ngoan nhất cho các gia đình Việt Nam là:

• Không “đặt cược” vào Test-Optional: Đừng đợi đến năm lớp 12 mới xem trường có yêu cầu SAT/ACT hay không, vì chính sách có thể đảo chiều chỉ sau một đêm. Ôn luyện và sở hữu một điểm số SAT/ACT tốt từ sớm luôn là tấm “bảo hiểm” an toàn nhất cho hồ sơ.
• Đầu tư bài luận “chính chủ”: Một bài luận chân thật, có tư duy cá nhân sắc bén sẽ luôn đánh bại những bài viết mượt mà nhưng vô hồn do AI tạo ra.
• Chiến lược dài hạn từ lớp 9 – 10: Khi tiêu chuẩn tuyển sinh thay đổi liên tục, việc “nước đến chân mới nhảy” ở năm lớp 12 là cực kỳ mạo hiểm. Một lộ trình chuẩn bị dài hạn, xây dựng năng lực học thuật và hoạt động ngoại khóa thực chất từ sớm sẽ giúp hồ sơ của các em “bất biến giữa dòng đời vạn biến”.

Khi AI có thể tạo ra những bài luận hoàn hảo và quy trình tuyển sinh thay đổi liên tục, thứ đắt giá nhất trong bộ hồ sơ không còn là những thành tích được “đóng gói” đẹp đẽ, mà là tư duy độc lập, sự trưởng thành qua trải nghiệm thực tế, và một nền tảng học thuật đủ vững để chịu được áp lực đại học.

Trong một cuộc chơi mà “luật” có thể thay đổi sau một đêm, chiến lược thông minh nhất không phải là liên tục đoán xem ban tuyển sinh muốn gì để chiều theo, mà là dành thời gian xây dựng một bản thể đủ mạnh với năng lực thực chất và một câu chuyện cá nhân chân thực. Để được tư vấn chiến lược xây dựng hồ sơ chuyên sâu và cập nhật nhất cho mùa tuyển sinh tới, quý phụ huynh và các em có thể đặt lịch tư vấn 1:1 cùng chuyên gia APUS tại đây nhé.